وجیهه تیموری

دبیر نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با اعلام این خبر که بزرگترین کتابخانه مرکزی کشور در آینده ای نزدیک در اراک به بهره‌برداری می‌رسد گفت: در طراحی این کتابخانه، الگوی خانواده‌محوردر نظر گرفته شده است.
به گزارش خبرنگار اطلاعات آزاده نظربلند دبیر نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با اعلام این مطلب در نشست خبری سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب این نهاد گفت: شمار کتابخانه‌های سیار عمومی کشور نیز با افزایش ۳۴ کتابخانه جدید به رقم ۱۱۶ واحد رسیده است که براساس آن ۳۵۰ نقطه خدمت جدید به شبکه کتابخانه‌های عمومی اضافه شده است.
وی با اشاره به تغییر رویکرد راهبردی این نهاد از الگوی «کتابخانه‌محور» به «جامعه‌محور» گفت: از دی‌ماه ۱۴۰۳ تاکنون، توجه به نیازهای واقعی جامعه، دسترسی عادلانه به خدمات کتابخانه‌ای، ارتقای کیفیت تجربه مخاطبان و افزایش اثرگذاری خدمات در اولویت فعالیت‌های نهاد قرار گرفته است. وی چهار محور اصلی این سیاست را بازتوزیع جغرافیایی خدمات با اولویت مناطق کم‌برخوردار، رایگان‌سازی و یکپارچه‌سازی دسترسی، افزایش نقش کتابداران و مخاطبان در انتخاب و تأمین منابع و جایگزینی گردش و استفاده مؤثر از کتاب به‌جای انباشت منابع عنوان کرد.
نظربلند با ارائه آماری از وضعیت کتابخانه‌های عمومی کشور اظهار کرد: در حال حاضر ۴۴۸۶ نقطه خدمت با زیربنایی بالغ بر یک میلیون و ۵۱۵ هزار مترمربع در کشور فعال است که از این تعداد، ۳۲۱۴ نقطه در شهرها و ۱۲۷۲ نقطه در روستاها قرار دارند. همچنین ۶۰۸ نقطه خدمت، معادل ۱۴ درصد مجموع خدمات نهاد، از طریق کتابخانه‌های سیار پوشش داده می‌شوند.
بازطراحی فضاهای کتابخانه‌ای
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در بخش دیگری از سخنان خود از بهره‌برداری بیش از ۷۰ کتابخانه جدید با زیربنای بیش از ۲۵ هزار مترمربع در بازه زمانی اعلام‌شده خبر داد و گفت: کتابخانه فرشتگان میناب شیراز با زیربنای یک‌هزار و ۷۰۰ مترمربع و کتابخانه عمومی ملانعیما طالقان از جمله این طرح‌ها هستند.
نظربلند همچنین بازطراحی فضاهای کتابخانه‌ای را از برنامه‌های مهم نهاد برشمرد و توضیح داد: هدف از این طرح، تبدیل کتابخانه‌ها به محیط‌هایی چندمنظوره است که علاوه بر فراهم کردن شرایط مطالعه و تمرکز، امکان تعامل اجتماعی، گفت‌وگو، برگزاری کارگاه‌های خلاق، بازی و یادگیری را نیز فراهم کنند.
وی با اشاره به در دست اجرا بودن ۳۱۰ پروژه کتابخانه‌ای با زیربنای بیش از ۳۰۰ هزار مترمربع اظهار کرد: تکمیل این پروژه‌ها به اعتباری بالغ بر ۹ همت نیاز دارد. کتابخانه مرکزی اراک نیز یکی از طرح‌های مهم این مجموعه است که در آینده نزدیک به‌عنوان بزرگ‌ترین کتابخانه مرکزی کشور به بهره‌برداری خواهد رسید. در طراحی این کتابخانه، الگوی خانواده‌محور با هدف پاسخگویی به نیازهای گروه‌های سنی و اعضای مختلف خانواده مورد توجه قرار گرفته است.
ارسال دو میلیون نسخه کتاب به کتابخانه‌های کشور
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با تأکید بر ضرورت افزایش گردش منابع و دسترسی مؤثرتر مخاطبان به کتاب گفت: در قالب طرح‌های «شهرزاد»، «تاک» و «قایق کاغذی»، بیش از دو میلیون و ۳۶۶ هزار نسخه کتاب خریداری و به کتابخانه‌های سراسر کشور ارسال شده است.
وی اجرای طرح عضویت سراسری کتابخانه‌ها را از دیگر اقدامات مهم دانست و افزود: این طرح با پیش‌بینی انواع عضویت عمومی و پایه و همچنین معافیت دهک‌های مشمول از پرداخت حق عضویت، زمینه دسترسی آسان‌تر مردم به خدمات کتابخانه‌ای را فراهم می‌کند.
توجه به نیازهای نابینایان و ناشنوایان 
نظربلند در پاسخ به پرسشی درباره دسترسی افراد دارای معلولیت به خدمات کتابخانه‌ای اظهار کرد: هدف نهاد این است که همه افراد جامعه، فارغ از توانایی‌های جسمی، بتوانند از امکانات کتابخانه‌های عمومی استفاده کنند.
وی با اشاره به فعالیت‌های انجام‌شده در حوزه نابینایان و کم‌بینایان گفت: در سال‌های گذشته اقدامات قابل توجهی برای این گروه انجام شده و در حوزه ناشنوایان نیز تولید محتوای اختصاصی و آموزش کتابداران برای برقراری ارتباط مؤثر با این مخاطبان آغاز شده است.
به گفته وی، قرار است به‌زودی محتوای ویژه نابینایان و کم‌بینایان به صورت دیجیتال ارائه شود. همچنین کتابداران سراسر کشور در حال آموزش هستند تا بتوانند خدمات مناسب‌تری به اعضای ناشنوا ارائه دهند. در حال حاضر ۴۸ نفر از کارکنان نهاد نابینا یا کم‌بینا و دو نفر ناشنوا هستند که در ارائه خدمات به افراد دارای نیازهای ویژه نقش دارند.
دبیرکل نهاد در ادامه به ضرورت ایجاد فضاهای مستقل برای نوجوانان در کتابخانه‌های عمومی اشاره کرد و گفت: بخش کودک از قسمت‌های غنی و فعال کتابخانه‌هاست، اما در حوزه نوجوانان با کمبود فضاهای اختصاصی مواجه هستیم. نوجوانان نه تمایل دارند در کنار کودکان فعالیت کنند و نه محیط‌های عمومی مطالعه برای روحیه پرتحرک و نیازهای آنان مناسب است.
وی افزود: تلاش می‌شود در کتابخانه‌هایی که ظرفیت فضایی دارند، بخش نوجوانان از بخش کودکان و بزرگسالان تفکیک شود تا این گروه سنی محیطی مستقل و متناسب با علایق و نیازهای خود داشته باشد. هدف نهایی نیز ایجاد فضاهای اختصاصی برای گروه‌های سنی و اقشار مختلف جامعه، به‌ویژه افراد دارای نیازهای ویژه، در تمامی کتابخانه‌های عمومی است.
در پایان این نشست خبری، از پوستر دومین دوره رویداد «هم‌خوان؛ جایزه کتابخانه عمومی ایران» رونمایی شد. سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب، کتابخوانی و کتابدار با شعار «با کتاب گفت‌وگو کنیم» از ۲۳ تا ۳۰ آبان‌ماه ۱۴۰۵ با هدف ترویج فرهنگ مطالعه و گسترش دسترسی عمومی به کتاب در سراسر کشور برگزار می‌شود.